Την περασμένη εβδομάδα, μέσα από αυτή τη στήλη, υπογράμμισα ότι η σταθερότητα αποτελεί το θεμέλιο πάνω στο οποίο οικοδομείται το μέλλον της κυπριακής κτηματαγοράς. Το εκλογικό αποτέλεσμα ήταν σαφές: η κοινωνία επέλεξε την πορεία της σταθερότητας και του ρεαλισμού, απορρίπτοντας τις σειρήνες του λαϊκισμού. Ωστόσο, η σταθερότητα, από μόνη της, είναι μια στατική έννοια. Για να μετατραπεί σε πραγματική οικονομική ώθηση, απαιτείται δυναμική κίνηση.
Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται σήμερα δεν είναι μόνο τι θα κάνει η νέα Βουλή, αλλά πώς θα αλληλοεπιδράσει αυτή με την εκτελεστική εξουσία. Στην Κύπρο έχουμε συχνά την τάση να αναζητούμε λύσεις αποκλειστικά στο Κοινοβούλιο, λησμονώντας ότι ο σχεδιασμός, η εξειδίκευση και η υλοποίηση της πολιτικής πηγάζουν από την εκτελεστική εξουσία. Η Βουλή δεν ενεργεί σε κενό αέρος· λειτουργεί ως το τελικό στάδιο μιας διαδικασίας που ξεκινά από το Υπουργικό Συμβούλιο και τα αρμόδια υπουργεία. Η επιτυχία δεν εξαρτάται μόνο από την ψήφιση ενός νόμου, αλλά από την ικανότητα της εκτελεστικής εξουσίας να μεταφράζει τις στρατηγικές ανάγκες της αγοράς σε εφαρμόσιμες πολιτικές που αντέχουν στον χρόνο. Χωρίς την πολιτική βούληση της κυβέρνησης να προωθήσει τολμηρές αλλαγές, το νομοθετικό έργο παραμένει συχνά μια άσκηση επί χάρτου, αποκομμένη από τις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας, της οικοδομικής βιομηχανίας και των πολιτών.
Η μεταρρύθμιση της κτηματαγοράς –από τον εξορθολογισμό των πολεοδομικών αδειών μέχρι την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος– δεν είναι έργο ενός νομοθετικού σώματος που «νομοθετεί και βλέπει». Είναι έργο που απαιτεί μια αδιάλειπτη ροή επικοινωνίας μεταξύ της κυβέρνησης, που κατέχει τα εργαλεία της τεχνοκρατικής ανάλυσης, και της Βουλής, που παρέχει τη νομιμοποίηση και το πλαίσιο.
Όταν η εκτελεστική εξουσία καταθέτει ώριμα νομοσχέδια, βασισμένα σε δεδομένα και όχι σε ιδεοληψίες, η Βουλή έχει το καθήκον να ανταποκριθεί με ταχύτητα και συναίνεση, χωρίς με τη σειρά της να είναι αγκυλωμένη σε κομματικές ιδεοληψίες ή/και ασκώντας στείρα αντιπολίτευση. Το πρόβλημα των καθυστερήσεων στις αδειοδοτήσεις, για παράδειγμα, δεν λύνεται μόνο με μια νομοθετική ρύθμιση· απαιτεί επενδύσεις σε υποδομές, ψηφιακό εκσυγχρονισμό και αλλαγή κουλτούρας στη δημόσια διοίκηση – τομείς που εμπίπτουν σχεδόν αποκλειστικά στη δικαιοδοσία της εκτελεστικής εξουσίας. Είναι επιτακτική ανάγκη οι δύο εξουσίες να ευθυγραμμιστούν όσο γίνεται, ώστε να μην παρατηρούνται φαινόμενα όπου καλές προθέσεις προσκρούουν σε γραφειοκρατικά τείχη, καθυστερώντας την αναγκαία ανάπτυξη που έχει ανάγκη ο τόπος.
Η εμπειρία μας έχει διδάξει ότι όταν η σχέση των δύο εξουσιών διαταράσσεται, η αγορά ακινήτων «παγώνει». Οι συνεχείς αλλαγές στους κανόνες του παιχνιδιού, που συχνά προκύπτουν από μια ασυντόνιστη προσέγγιση μεταξύ κυβερνητικών προτάσεων και κοινοβουλευτικών τροπολογιών, δημιουργούν ένα κλίμα ανασφάλειας. Οι σοβαροί επενδυτές δεν φοβούνται τη ρύθμιση· φοβούνται την αβεβαιότητα.
Επομένως, το «από εδώ και μπρος» απαιτεί μια κουλτούρα διαβούλευσης και συναινετικού κλίματος πριν το νομοσχέδιο φτάσει στην αίθουσα της Ολομέλειας. Η κυβέρνηση πρέπει να λειτουργεί ως καταλύτης μεταρρυθμίσεων, παρέχοντας τεχνοκρατικά άρτια κείμενα, και η Βουλή να αποτελεί τον εγγυητή ότι αυτές οι μεταρρυθμίσεις θα υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον χωρίς να ακρωτηριάζονται από μικροπολιτικές σκοπιμότητες. Η επένδυση στην εμπιστοσύνη των θεσμών είναι εξίσου σημαντική με την επένδυση στα ακίνητα αυτά καθαυτά, καθώς η αξιοπιστία της χώρας διεθνώς εξαρτάται άμεσα από τη συνοχή της λήψης αποφάσεων. Είμαι σίγουρος ότι κάποια μέλη του Κοινοβουλίου θα περνάνε συχνά κάτω από τον πήχη, αλλά ελπίζω πως όσοι θα περνάνε πάνω από αυτόν, θα σχηματίζουν την αναγκαία πλειοψηφία για να μπορέσουμε να δούμε πραγματικό νομοθετικό έργο.
Η σταθερότητα που εξασφαλίσαμε στις κάλπες δεν είναι ο τερματισμός, αλλά η αφετηρία. Η κτηματαγορά βρίσκεται σε ένα κομβικό σημείο όπου οι διεθνείς προκλήσεις απαιτούν άμεσα αντανακλαστικά. Αν η εκτελεστική εξουσία δεν αναλάβει την πρωτοβουλία να οδηγήσει τον εκσυγχρονισμό και αν η νομοθετική εξουσία δεν σταθεί αρωγός σε αυτή την προσπάθεια, η «ωραία πρόσοψη» που διατηρούμε θα αρχίσει να εμφανίζει ρωγμές στα θεμέλιά της.
Το μέλλον του κλάδου και η πρόσβαση των νέων μας σε μια ποιοτική κατοικία εξαρτώνται από το πόσο καλά θα συνεργαστούν αυτοί οι δύο πυλώνες της δημοκρατίας μας. Η εποχή του λαϊκισμού τελείωσε. Τώρα ξεκινά η εποχή της συνέργειας και της εργασίας.
*Ο κ. Ανδρέας Α. Ανδρέου, MRICS, είναι CEO της APS Andreou Property Strategy - Chartered Surveyors.
