Αυτό που βλέπουμε να συντελείται δεν είναι απλώς μια διαρκής τεχνολογική επανάσταση, αλλά μια βαθιά και ριζική αναδιάρθρωση της εξουσίας.

Ενα μέρος της πλέον νέμονται οι ισχυρές εταιρείες τεχνολογίας, που ανταγωνίζονται τις μεγάλες δυτικές δημοκρατίες στη διεκδίκηση της παγκόσμιας επιρροής. Αν οιπρώτες αποτελούν τηθεμελιώδηβάσηπάνω στην οποία οργανώνονται οι κοινωνίες και διατηρούν το μονοπώλιοτηςνόμιμηςβίαςκαι της επιβολής τωννόμωνπουθεσπίζουν, οι δεύτερες ελέγχουν τα δεδομένα, ορίζουν τους κανόνες στην επικοινωνία, χτίζουν κρίσιμες υποδομές του νέου γενναίου κόσμου – τεχνητή νοημοσύνη, υπολογιστικήισχύ, κέντρα δεδομένων, πλατφόρμες πολιτικο-κοινωνικής λειτουργίας, δορυφορικά δίκτυα, σχεδόν εξωπραγματικά εργαλείαεκτέλεσηςσχεδίωνγιαημέρες ειρήνης και ζώνεςπολέμου. Κρατούν πολλά από τα κλειδιά τηςοικονομικήςανάπτυξης, της εθνικήςασφάλειας, τηςάμυνας, της αγοράς εργασίας, πουπαραδοσιακάανήκανμόνοστακράτη. Ορίζουν όλες τις στρώσεις της επινοητικότητας, της δημιουργίας, της κοινής και ατομικής ζωής. Είναι τα αφεντικά του άμεσου και του απώτερου τεχνολογικού μέλλοντός μας. ∆ιόλου παράδοξο, λοιπόν, που στη σύνοδο του G7, για πρώτη φορά, οΣαμΟλτμαν της Open AI, ο Ντάριο Αμοντέι της Anthropic, οΝτέμης Χασάμπης της Google DeepMind και 12 ακόμη επικεφαλής τεχνοεταιρειών κάθισαν δίπλαστους αρχηγούς των ισχυρότερων δημοκρατιών ως ισότιμοι ηγέτες, αφού τα προϊόντα τους είναι που οικοδομούν τηνέαπαγκόσμια τάξη.

Με δική τους έγκριση, οι αρχηγοί κρατών κάνουν χρήσητωνπροηγμένων τεχνολογιώνστην άσκησηεξουσίας. Επιπλέον, η δική τους εξουσία είναι διασυνοριακή, μη εθνικά ελέγξιμη, αφού ασκούν την κυριαρχία τους σε ένα πεδίο που εκτείνεται πέρα από την εμβέλεια των κρατών και των αρχών τους – στον ψηφιακό χώρο. Αλλωστε, ταδιαρκώς νέα συστήματαπουπαράγουναναπτύσσονται ταχύτερα από τη θέσπισηρυθμιστικώνπλαισίων. «Αν η Τ.Ν. αναπτυχθεί με υπευθυνότητα μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για μια χρυσή εποχή επιστημονικών ανακαλύψεων, τεχνολογικής προόδου και ευημερίας σε παγκόσμια κλίμακα», είπε ο Ντέμης Χασάμπηςστησύνοδο του G7. Θααναπτυχθείμευπευθυνότητα; Ο ίδιος έδειξε τι μπορεί να πετύχει η Τ.Ν. όταν υπηρετεί τον άνθρωπο: το 2024 κέρδισε το βραβείο Νομπέλ Χημείας με τουςΝτέιβιντΜπέικερκαιΤζον Τζάμπερ για το AlphaFold, ένα σύστημαΤ.Ν. πουαναπτύχθηκε από την Google DeepMind και έλυσε το πρόβλημα της αναδίπλωσης των πρωτεϊνών, επιταχύνοντας την ανακάλυψη φαρμάκων και θεραπειών για ασθένειες όπως ο καρκίνος και η νόσος Αλτσχάιμερ. Η Τ.Ν., όμως, υπηρετεί και ιδιοτελείς βλέψεις καισυμφέροντα.

Οι τεχνο-γίγαντες, μηεξαιρουμένης της Google DeepMind, έχουν αποδυθεί σήμερα σε μια φρενήρη κούρσα ανταγωνισμού για την κατάκτηση της υπερνοημοσύνης. Και τοκάνουνχωρίςπεριορισμούς, καλπάζοντας πανόλβιοι και πανευδαίμονες πάνω στο άρμα της καινοτομίας. ∆ιότι αυτοί είναι οι κύριοι επενδυτές της. Αν η αμερικανική κυβέρνηση, το 2025, διέθεσε για την έρευνα και την ανάπτυξη της Τ.Ν. 3,3 δισ. δολάρια, η Anthropic, η Google και η OpenAΙ επένδυσαν ένα χρόνο νωρίτερα περισσότερα από 109 δισ. δολάρια. Για την παραγωγή ακόμη πιο ισχυρών μοντέλων, πουεκτελούνμακροχρόνιες εργασίες με ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση, αυτονομούνται, εντοπίζουνκαι εκμεταλλεύονται ευπάθειες λογισμικούώστενακλέψουνδεδομένα ήναεπιτεθούν. ΗΤ.Ν. έπαψενα ακολουθεί οδηγίες, πλέον θέτει στόχους και τους πετυχαίνει. Επαψε να είναι εργαλείο και γίνεται παράγοντας με αυξανόμενη δύναμη επιρροής. Εταίρος, μαζίμε τονάνθρωπο, στηλήψη αποφάσεων. ∆ιαχειρίστριαενός συγκεκριμένουείδους, παραχωρημένης από τους γεννήτορές του, εξουσίας. Ενίοτε και υπονομεύτριατωναρχώνπάνωστις οποίες βασιζότανηανθρώπινη πρωτοκαθεδρία, της ισορροπίας δυνάμεωνμεταξύ έμβιου όντος και μηχανής. Είναι μάλλον αδιάφοροι οι τεχνο-κολοσσοί για την ποιότητα της κρίσιμης αυτής διεπαφής.

Προτεραιότητά τους μοιάζει να είναι όχι η ευημερία των ζωντανών πηγών, των ατόμων που με την ακατάπαυστη παραγωγή περιεχομένου τροφοδοτούν την Τ.Ν., αλλάηπαντοδυναμία. Oμωςσε ποιον κόσμο; Σεμιαυφήλιο καθοδηγούμενη από συστήματα που λειτουργούν με μια υπολογιστική μορφή γνώσης, με μια νοημοσύνη χωρίς εσωτερικότητα, με μοτίβα χωρίς βαθύτερες παρουσίες, με προβλέψεις χωρίς ένα υπόστρωμα καθολικών ηθικών αρχών; Είναι κούφια η παντοδυναμία σε μια οικουμένηόπου οι άνθρωποι και οι κοινότητές τους είναι όχι τα υποκείμενα αλλά η πρώτη ύλη της οικονομίας των έξυπνων μηχανών. Ή μήπως όχι;